NGUYỆN VỌNG CỦA TRẺ EM TỪ ĐỦ 07 TUỔI MUỐN Ở VỚI CHA HOẶC MẸ SAU LY HÔN, TÒA ÁN CÓ BẮT BUỘC PHẢI CHẤP NHẬN?

Một trong những vấn đề thường phát sinh sau khi cha mẹ ly hôn là việc xác định người trực tiếp nuôi con. Trên thực tế, không ít trường hợp người con từ đủ 07 tuổi đã tự mình bày tỏ nguyện vọng muốn được sống với cha hoặc mẹ. Vậy Tòa án có bắt buộc phải quyết định người trực tiếp nuôi con theo nguyện vọng của con hay không?
Dưới góc độ pháp lý, nguyện vọng của con là yếu tố quan trọng nhưng không phải là căn cứ duy nhất để Tòa án đưa ra quyết định.

Nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi có được pháp luật ghi nhận?
Khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định, khi cha mẹ không thỏa thuận được về người trực tiếp nuôi con sau ly hôn thì Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con. Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con.
Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 6 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao còn quy định việc lấy ý kiến của trẻ phải bảo đảm:
– Phù hợp với tâm lý, độ tuổi và mức độ trưởng thành của trẻ;
– Không lấy ý kiến trước mặt cha, mẹ để tránh gây áp lực tâm lý;
– Không ép buộc hoặc tác động làm ảnh hưởng đến ý chí tự nguyện của trẻ.
Như vậy, pháp luật Việt Nam ghi nhận quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em trong các vụ việc hôn nhân và gia đình, đồng thời bảo đảm việc lấy ý kiến diễn ra khách quan, đúng với lợi ích của trẻ.

Con muốn ở với người không trực tiếp nuôi thì Tòa án có bắt buộc phải thay đổi quyền nuôi con?
Câu trả lời là không.
Theo Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc thay đổi người trực tiếp nuôi con chỉ được Tòa án chấp nhận khi thuộc một trong các trường hợp sau:
– Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con và thỏa thuận đó phù hợp với lợi ích của con;
– Người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện để tiếp tục trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con.
Trong quá trình giải quyết, nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì Tòa án bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con. Tuy nhiên, ý kiến của con chỉ là một trong nhiều căn cứ để đánh giá mà không có giá trị quyết định tuyệt đối.
Nói cách khác, việc con mong muốn được ở với cha hoặc mẹ không đồng nghĩa với việc Tòa án sẽ đương nhiên chấp nhận yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Vậy Tòa án căn cứ vào những yếu tố nào để quyết định quyền nuôi con?
Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 và hướng dẫn tại Điều 6 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP, khi xem xét quyền trực tiếp nuôi con, Tòa án sẽ đánh giá toàn diện nhiều yếu tố nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ, bao gồm:
– Điều kiện kinh tế, nơi ở và khả năng bảo đảm cuộc sống cho con;
– Thời gian, điều kiện chăm sóc, giáo dục và nuôi dưỡng con;
– Mức độ gắn bó tình cảm giữa con với cha hoặc mẹ;
– Môi trường sống, học tập và sự ổn định trong quá trình phát triển của trẻ;
– Khả năng bảo vệ con khỏi các nguy cơ bị xâm hại hoặc ảnh hưởng tiêu cực;
– Việc duy trì mối quan hệ giữa con với cả cha và mẹ sau ly hôn;
– Nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.
Như vậy, quyền lợi về mọi mặt của con luôn là nguyên tắc ưu tiên hàng đầu, thay vì chỉ dựa vào điều kiện tài chính hoặc mong muốn của một trong các bên.

Kết luận
Pháp luật Việt Nam luôn tôn trọng và ghi nhận ý kiến của trẻ em từ đủ 07 tuổi trở lên trong các vụ việc liên quan đến quyền nuôi con sau ly hôn. Tuy nhiên, nguyện vọng của con không phải là căn cứ duy nhất để Tòa án quyết định người trực tiếp nuôi con.

CÔNG TY LUẬT TNHH ĐÔNG DƯƠNG VIỆT
ĐỨC – TRÍ – TÍN
Sắc bén trong giải pháp – Vững vàng trong niềm tin